Esansiyel tremor ve Parkinson hastalığı, her ikisi de titreme ile seyreden nörolojik durumlar olduğu için sıklıkla birbiriyle karıştırılır. Ancak altta yatan nedenler, titremenin tipi, eşlik eden semptomlar ve tedavi yaklaşımları açısından önemli farklılıklar vardır. Esansiyel tremor genellikle kalıtımsal eğilimle ortaya çıkar ve hareketle belirginleşen bir titreme ile seyrederken, Parkinson titremesi genellikle istirahat halindeyken görülür ve beraberinde hareket yavaşlığı, kas sertliği gibi başka bulgular da eşlik eder.
Esansiyel Tremor Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Esansiyel tremor bir diğer deyişle iyi huylu titreme en sık görülen hareket bozukluğu hastalığıdır. Genellikle iki taraflı, en çok ellerde görülen, bununla beraber ses ve baş titremelerinin de eşlik edebildiği bir hastalıktır. Esansiyel tremor, kas koordinasyonunu kontrol eden beyinciğin beyin ilgili bölümleri ile doğru iletişim kuramamasına bağlı olarak, istemsiz titreme ve ritmik sallanmaya neden olan nörolojik bir durumdur. En yaygın hareket bozukluklarından biri olarak bilinir. Nörolojik belirtiler olmadan hareket esnasında hem ellerde hem de kollarda oluşan titreme esansiyel tremor belirtisidir. Parkinson hastalığının aksine hareket halindeyken şiddeti artan bit tremordur. Genellikle orta ve ileri yaşlarda görülmeye başlayıp yavaş bir seyirle şiddeti zaman içinde artmaktadır.
Esansiyel Tremor ile Parkinson Arasındaki Temel Fark
Esansiyel tremor (ET) postural ve aksiyon tremoru ile karakterize en sık tanı alan nörolojik hastalıklardandır. Parkinson hastalığı (PH) ise istirahat tremorunun gözlendiği zaman içinde yavaş progresyon gösteren bir hastalıktır.
Nörolojik belirtiler olmadan hareket esnasında hem ellerde hem de kollarda oluşan titreme esansiyel tremor belirtisidir. Parkinson hastalığının aksine hareket halindeyken şiddeti artan bir tremordur. Genellikle orta ve ileri yaşlarda görülmeye başlayıp yavaş bir seyirle şiddeti zaman içinde artmaktadır.
Esansiyel Tremor ve Parkinson Tanısında Kullanılan Yöntemler
- Kan testleri
- Bilgisayarlı tomografi
- Genetik test
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI)
İki Durumun Tedavi Yaklaşımları Nasıl Farklıdır?
Esansiyel tremor ve Parkinson hastalığı, klinik olarak benzer titreme belirtileri gösterebilir; ancak tedavi yaklaşımları birbirinden önemli ölçüde farklıdır.
Esansiyel tremor tedavisinde ilk seçenek genellikle propranolol veya primidon gibi tremoru baskılayan ilaçlardır. İlaç tedavisi yeterli olmazsa, derin beyin stimülasyonu (özellikle ventral intermadiyer nukleus hedeflenerek) uygulanabilir. Alkol alımının geçici olarak tremoru azaltması, bu hastalığın ayırt edici özelliklerinden biridir.
Parkinson hastalığında ise temel tedavi dopamin eksikliğini dengelemeye yöneliktir. Levodopa, dopamin agonistleri ve MAO-B inhibitörleri gibi ilaçlar kullanılır. Titreme Parkinson’un bir belirtisi olmakla birlikte, tedavi planı yalnızca titremeye değil, aynı zamanda hareket yavaşlığı ve kas sertliği gibi diğer motor semptomlara da yönelik hazırlanır. İlaçlara dirençli vakalarda derin beyin stimülasyonu düşünülür, ancak hedef bölgeler ve uygulama stratejileri esansiyel tremora göre farklıdır.
Esansiyel Tremor ve Parkinson’un Birlikte Görülme Olasılığı
Esansiyel tremor ve Parkinson hastalığı, farklı mekanizmalarla gelişen iki ayrı bozukluk olsa da, bazı bireylerde birlikte görülebilir. Özellikle uzun yıllar esansiyel tremor tanısıyla takip edilen bazı hastalarda zamanla Parkinson belirtileri de ortaya çıkabilir. Yapılan araştırmalar, esansiyel tremor hastalarında Parkinson hastalığı gelişme riskinin genel popülasyona göre bir miktar yüksek olduğunu göstermektedir.
Ancak bu durum, esansiyel tremorun mutlaka Parkinson’a dönüşeceği anlamına gelmez. İki hastalığın birlikte görüldüğü vakalarda titremenin tipi, başlangıç zamanı ve diğer motor semptomların değerlendirilmesi tanının netleştirilmesinde kritik rol oynar. Bu gibi durumlarda nöroloji uzmanının detaylı klinik muayenesi ve gerekirse görüntüleme (örneğin DAT-SPECT) ile ayırıcı tanı yapılmalıdır.
