Spastisite Nedenleri: Beyin ve Omurilik Yaralanmaları

Spastisite, kaslarda anormal sertlik ve istemsiz kasılmalarla seyreden bir durumdur ve genellikle merkezi sinir sistemine ait hasarların sonucudur. En sık nedenler arasında beyin ve omurilik yaralanmaları yer alır. Bu yaralanmalar sonrası, kas tonusunu düzenleyen sinir yollarında denge bozulur ve motor kontrol kaybı gelişir. İnme, travmatik beyin hasarı, multiple skleroz, serebral palsi ve omurilik lezyonları spastisiteye yol açabilen başlıca klinik tablolardır. Spastisitenin nedeni doğru tespit edildiğinde, tedavi planı da daha etkili şekilde oluşturulabilir. Bu yazıda, spastisiteye yol açan beyin ve omurilik kaynaklı hasarları inceleyeceğiz.

Spastisite Nedir? Hangi Faktörler Sebep Olur?

Yunanca spasticus (çekmek) kelimesinden türetilen spastisite, adalelerin aşırı derecede kasılması, sertleşmesi ve istem dışı spazmların oluşmasıdır. Spastisitenin, hafif sertlikten aşırı kontrol edilemeyen kasılmalara kadar uzanan geniş bir aralığı vardır. Kas kasılmaları problemi genelde beyin ya da omurilikte bulunan kas hareketleri kontrol alanlarındaki sinirsel hasarlar nedeniyle oluşur. Tetikleyici nedenler arasında omurilik yaralanması, multipl skleroz ve serebral palsi gibi hastalıklar vardır.

Beyin Yaralanmalarının Spastisiteye Etkisi

Travmatik beyin hasarı, bir şey kafaya çarptığında veya kafaya nüfuz ettiğinde meydana gelir. Beyin hasarı, düşünme, hissetme, davranma, hareket etme ve hatırlama şeklinizi etkileyebilir. Travmatik beyin hasarı ayrıca hafif ila şiddetli spastisiteye neden olabilir.

Travmatik beyin hasarı, beyin ve kaslar arasındaki sinir mesajlarının akışını kesintiye uğratabilir. Bu, kas tonusunu, hareketi, hissiyatı ve refleksleri değiştirebilir. Genellikle spastisite yaralanmadan hemen sonra değil, ancak sonrasındaki 6 ay içinde gelişir. İlk yıl, kas tonusu önemli ölçüde değişebilir.

Omurilik Yaralanmalarında Spastisite Gelişimi

Omuriliğin travma veya hastalık nedeniyle hasar görmesi, kasların kontrolünü etkileyerek spastisiteye yol açabilir. Omurilik yaralanması (SCI) sonrası, yaralanma seviyesinin altındaki kaslarda kontrolsüz kasılmalar ve sertlik (spastisite) sık görülen bir durumdur. Bu kas sertliği, hareket hızına bağlı olarak artabilir. Spastisite bazı kişiler için faydalı olabilir; örneğin, ayakta durmayı, yer değiştirmeyi ve günlük aktiviteleri kolaylaştırabilir. Ancak diğerleri için ağrılı, rahatsız edici olabilir ve hareket kabiliyetini kısıtlayabilir.

İnme Sonrası Spastisite ve Tedavi Yaklaşımları

İnme geçiren hastalarda kısmi veya tam felç tablosunun yanı sıra spastisite dediğimiz kasların istemsiz kasılması, sertleşmesi ve gerginleşmesine neden olan durum görülebilir. İnme sonrası spastisite, genel olarak hastalığın erken döneminde değil takip eden birkaç ay içinde ortaya çıkar. Spastisite, bazı hastalarda daha erken dönemde görülebilir veya hiç görülmeyebilir. Spastisite, genç inme hastalarında daha yaygın görülür. Beyin kanamasına bağlı inmelerde spastisite görülme sıklığı daha fazladır.